برآورد رشد يک درصدي
تاریخ انتشار : 1404/10/16
دنياي اقتصاد : پژوهشکده پولي و بانکي، آخرين برآورد خود از رشد اقتصادي سهماهه منتهي به آبان را منتشر کرد. براساس اين گزارش، رشد سهماهه منتهي به آبان ۱۴۰۴ حدود يکدرصد برآورد شده است. اين در حالي است که براساس آخرين آمارهاي رسمي مرکز آمار و بانک مرکزي، رشد اقتصادي در تابستان امسال بهترتيب ۰.۳درصد و ۰.۵درصد بوده است.
در واقع ميتوان گفت بازوي پژوهشي بانک مرکزي، رشد اقتصادي را خوشبينانهتر از آمارهاي رسمي گذشته برآورد کرده است. وجود اطلاعات و آمار بههنگام اقتصاد کلان در تصميمها و سياستگذاريهاي اقتصادي اهميت قابل ملاحظهاي دارد. در اين راستا، مراجع رسمي آماري در کشور (بانک مرکزي و مرکز آمار) به انتشار رسمي دادههاي مربوط به اقتصاد کلان مانند حسابهاي ملي اقدام ميکنند؛ اما ضعف اين دادهها اين است که عمدتا بازه فصلي يا سالانه دارند و با تاخير چندماهه از انتهاي دوره منتشر ميشوند. بهعنوان مثال آمار رشد اقتصادي تابستان امسال، ۷۵ روز بعد از پايان تابستان در ۱۵ آذر، توسط مرکز آمار منتشر شد.
بانک مرکزي نيز با فاصلهاي بيش از سه ماه، اين اين دادهها را منتشر کرد. اين انتشار باوقفه دادهها، تبيين کننده واقعيتهاي دورههاي گذشته است و نميتواند اطلاعات دقيقي از وضعيت کنوني اقتصاد در اختيار بگذارد. بررسيها نشان ميدهد که اين مشکل صرفا مختص ايران نبوده و براي مثال در کشورهاي اتحاديه اروپا و سازمان توسعه و همکاري اقتصادي، رشد اقتصادي با فاصلههايي بين ۲۳ تا ۱۱۰ روز پس از پايان فصل منتشر ميشود. براي رفع اين مشکل، نهادهاي پژوهشي و سياستگذاري در برخي از کشورها همزمان اقدام به برآورد رشد اقتصادي و استفاده از آن کردهاند. در ايران نيز براي تصميمگيري بهتر فعالان و سياستگذاران حوزه اقتصاد کلان، برآورد اين شاخص توسط پژوهشکده پولي و بانکي انجام ميپذيرد. دادههاي ماهانه تراکنش شاپرک، دادههاي ماهانه تجارت خارجي و دادههاي ماهانه حملونقل جادهاي مبناي اين برآورد يا «کنونبيني» در اين پژوهشکده بودهاند. ارزش «کنونبيني» اين است که قبل از انتشار دادههاي رسمي، ميتواند وضعيت فعلي را تبيين کند.
اختلاف کنونبيني با آمارهاي رسمي
برآورد اخير پژوهشکده پولي و بانکي از رشد اقتصادي نسبت به دو برآورد پيشين در سهماه منتهي به شهريور و مهر افزايش داشته است. اين برآورد در سهماه منتهي به شهريور (فصل تابستان) براي رشد توليد ناخالص داخلي، 0.9درصد بوده است. اين در حالي است که آمارهاي رسمي بانک مرکزي که مدتي بعد اعلام شد، رشد تابستان را 0.5درصد اعلام کرده است. مرکز آمار نيز رشد تابستان را 0.3درصد محاسبه کرده است. مقايسه آمارهاي رسمي و برآورد (کنونبيني) پژوهشکده پولي و بانکي از رشد اقتصادي تابستان، يک بيش برآورد را نشان ميدهد. اين درحالي است که تقريبا در بازه سالهاي 1401 تا 1403 برآوردهاي اين اين پژوهشکده کمتر از آمارهاي رسمي بوده است.
با اينوجود در آخرين کنونبيني پژوهشکده پولي و بانکي، رشد اقتصادي سهماهه منتهي به آبان يکدرصد برآورد شده است. بخش کشاورزي و صنايع معادن با رشد منفي عامل اصلي کم بودن رشد اقتصادي بهشمار ميروند. با اينحال رشد بالاي 3درصدي خدمات عامل اصلي مثبت ماندن رشد اقتصاد بوده است. با وجود بيش برآورد اخير پژوهشکده پولي و بانکي نسبت به آمارهاي رسمي تابستان در مرکز آمار و بانک مرکزي اما بهعلت فاصله نهچندان زياد با اين آمارها، همچنان ميتوان انتشار اين برآورد را بهعلت زودتر نشان دادن وضعيت اقتصادي کشور مفيد دانست.
برآوردي از رشدهاي منفي
بخش کشاورزي مانند ماههاي گذشته در کنون بيني پژوهشکده ضعيفترين رشد اقتصاد را با منفي 5.8 درصد به خود اختصاص داده است. برخلاف سال آبي گذشته (منتهي به شهريور ۱۴۰۳)، وضعيت بارندگي در کشور در سال آبي جاري مناسب نبوده و نسبت به دوره مشابه سال قبل کاهش محسوسي داشته است. درنتيجه برآورد رشد منفي در اين بخش متاثر از وضعيت بارندگيها بوده است. پس از بخش کشاورزي نيز رشد بخش صنايع و معادن بهسياق ماههاي گذشته منفي شده و منفي 1.6درصد برآورد شده است. بخش صنعت پس از منفي شدن رشد آن در دو فصل متوالي بهار و تابستان، طبق آمارهاي رسمي مرکز آمار و بانک مرکزي، وارد رکود شده بود. حال برآوردهاي جديد پژوهشکده پولي و بانکي براي سهماه منتهي به آبان نيز از پايان رکود خبر نميدهد. در گزارش اين پژوهشکده آمده است که آمار عملکرد شرکتهاي صنعتي بورسي، در سهماه منتهي به آبان ۱۴۰۴، نشاندهنده رشد مثبت برخي صنايع و رشد منفي برخي صنايع ديگر است. صنايع فلزات اساسي، خودرو و قطعات، محصولات دارويي و دستگاههاي برقي رشد مثبت شاخص توليد را نسبت به مدت مشابه سال قبل داشتهاند. همچنين صنايع محصولات شيميايي، کانيهاي غيرفلزي، محصولات غذايي و ماشينآلات و تجهيزات رشد منفي را تجربه کردهاند.
نجات دهندگان رشد اقتصادي
برخلاف برآورد رشد منفي بخش کشاورزي و صنايع و معادن در کنونبيني اخير بازوي پژوهشي بانک مرکزي، رشد مثبت بخش نفت و خدمات از منفي شدن رشد اقتصادي در اين برآورد جلوگيري کرده است. براساس آمار اداره اطلاعات انرژي آمريکا و همچنين اوپک، توليد نفت خام ايران در سهماه منتهي به آبان نسبت به مدت مشابه سال قبل خود، تغيير محسوسي نداشته و رشد اين بخش نيز 0.6درصد برآورد شده است. بخش خدمات نيز که در چند سال اخير يکي از موتورهاي اصلي رشد اقتصادي در کشور بوده است در سهماه منتهي به آبان 3.4 درصد برآورد شده است. پژوهشکده پولي و بانکي در گزارش خود تحليل کرده است که براساس آمار شاپرک، ارزش اسمي تراکنشهاي شاپرک در سهماه منتهي به آبان نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۵۵ درصد رشد داشته و تعداد تراکنشهاي آن ۴ درصد بيشتر شده است. اين در حالي است که رشد ارزش اسمي و تعداد تراکنشها در تابستان ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال قبل بهترتيب ۴۵ درصد و 0.6درصد بوده است. با توجه به اينکه تورم در سهماه منتهي به آبان نسبت به مدت مشابه زير ۵۰ درصد است ميتوان گفت که ارزش واقعي تراکنشها رشد مثبت داشته است.
در کل آخرين کنونبيني پژوهشکده پولي و بانکي خبر از رشد يکدرصدي بهواسطه بخش نفت و خدمات، در سهماه منتهي به آبان ميدهد.
