بدترين سال صنعت
تاریخ انتشار : 1404/01/30
دنياي اقتصاد : انتشار همزمان دو تصوير از عملکرد صنعت در اسفند۱۴۰۳ نشان ميدهد که توليدکنندگان با شرايط دشواري دست به گريبان هستند. درحاليکه توليد و فروش صنايع بورسي در گزارش مرکز پژوهشهاي مجلس گوياي وضعيت رکودي است، گزارش شاخص مديران خريد نيز تصويري مشابه از فضاي توليد را پيش روي ناظران قرار ميدهد. مقصر اين وضعيت ترکيبي از عوامل اقتصادي و سياسي است که برهمکنش آنها باعث تضعيف عملکرد صنايع ايران شده است. همزماني اثر نوسانات ارزي، نااطميناني و تورم فشار روي بخش توليد را تشديد کرده است.
رشد توليد و فروش صنعتي در ۱۴۰۳ نهتنها درجا زده، بلکه نسبت به سال ۱۴۰۲ عقبگرد داشته است. خروجي شرکتهاي صنعتي بورسي در ۱۴۰۳ بعد از يکسال فعاليت، به سطحي کمتر از سال ۱۴۰۲ رسيده است. دليل اين نزول و عقبنشيني عمدتا رکود تقاضا، نوسانات ارزي و چالش ناترازي است که دست به دست هم دادند تا صنايع بزرگ کشور را از دو منظر فروش و توليد زمينگير کنند؛ مواردي که نهايتا به رقم خوردن يکسال بد براي بخش توليد منجر شد. پرسش کليدي اينجاست؛ آيا در سال ۱۴۰۴ عقبگرد صنعتي پايان مييابد؟ بايد منتظر ماند و ديد در سالجاري صنعت چه سرنوشتي پيدا ميکند.
بررسي وضعيت شرکتهاي صنعتي بورسي حاکي از اين است که رشد توليد و فروش صنعتي از ابتداي زمستان سال گذشته در محدوده منفي قرار گرفته و حتي در ماههاي پاياني سال که معمولا انتظار رونق ميرود، توليد و فروش شرکتهاي صنعتي بورسي از محدوده منفي خارج نشده است.
به نظر ميرسد جهش دلار در سال ۱۴۰۳ و مشکلات مربوط به تامين مواد اوليه، يکي از دلايل اصلي روند کاهشي توليد صنعتي است. از طرف ديگر ناترازي انرژي که تعطيلي بنگاههاي صنعتي را به دنبال داشت، تاثير خود را به شکل محسوسي بر توليد و فروش بنگاههاي صنعتي و معدني گذاشته است. بنگاهها در سال گذشته همچنين با بحران نقدينگي روبهرو بودند. افت تقاضا و کاهش قدرت خريد در بازارهاي داخلي و افت فروش صادراتي نيز بر توليد و فروش صنايع تاثير منفي داشت. طي سهماه منتهي به اسفندماه سال ١٤٠٣، رشد ميانگين متحرک سهماهه شاخص توليد کاهش ۴.۵درصدي و شاخص فروش آن کاهش ۲.۲درصدي را نشان ميدهد. شاخص توليد بخش صنعت مبتني بر شرکتهاي صنعتي بورسي در سال ١٤٠٣ نسبت به سال ١٤٠٢، کاهش يکدرصدي و شاخص فروش افزايش ناچيز ۰.۲درصدي داشته است. در اسفندماه سال ١٤٠٣، شاخصهاي توليد و فروش بخش صنعت مبتني بر شرکتهاي صنعتي بورسي نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش ۰.۸ و ۴.۲درصدي را تجربه کردهاند، همچنين نسبت به ماه قبل شاخصهاي توليد و فروش افزايش ۳.۴ و ۵.۴درصدي داشتهاند.
توليد و فروش به تفکيک رشتهفعاليتها
بررسي بازوي پژوهشي مجلس از پايش بخش حقيقي اقتصاد نشان ميدهد،در اسفندماه سال ١٤٠٣ نسبت به ماه مشابه سال قبل، از بين ١٥رشتهفعاليت صنعتي بورسي، ٩رشتهفعاليت افزايش در شاخص توليد و ٦رشتهفعاليت کاهش در شاخص توليد داشتهاند. رشتهفعاليتهاي «لاستيک و پلاستيک»، «تجهيزات برقي» و «سيمان» بيشترين افزايش در شاخص توليد و رشتهفعاليتهاي «چوب و کاغذ»، «ساير کاني غيرفلزي» و «غذايي و آشاميدني به جز قند و شکر» بيشترين کاهش را در شاخص توليد داشتهاند.
همچنين در اين ماه نسبت به ماه مشابه سال قبل، از بين ١٥رشتهفعاليت صنعتي بورسي، ٧رشتهفعاليت افزايش در شاخص فروش و ٨رشتهفعاليت کاهش در شاخص فروش را تجربه کردهاند. رشتهفعاليتهاي «لاستيک و پلاستيک»، «دارو» و «محصولات فلزي به جز ماشينآلات و تجهيزات» بيشترين افزايش در شاخص فروش و رشتهفعاليتهاي «چوب و کاغذ»، «کاشي و سراميک» و «فلزات پايه» بيشترين کاهش را در شاخص فروش تجربه کردهاند.
طي اسفندماه سال ١٤٠٣ نسبت به ماه قبل، رشتهفعاليتهاي «فلزات پايه»، «سيمان» و «چوب و کاغذ» افزايش در شاخص توليد و رشتهفعاليتهاي «دارو»، «کاشي و سراميک» و «خودرو و قطعات» بيشترين کاهش را در شاخص توليد تجربه کردهاند. همچنين، رشتهفعاليتهاي «ساير کاني غيرفلزي»، «سيمان» و «خودرو و قطعات» بيشترين افزايش در شاخص فروش و رشتهفعاليتهاي «دارو»، «تجهيزات برقي» و «کاشي و سراميک» بيشترين کاهش را در شاخص فروش تجربه کردهاند. طي اسفندماه سال ١٤٠٣ نسبت به ماه مشابه سال قبل رشتهفعاليتهاي «لاستيک و پلاستيک»، «تجهيزات برقي» و «خودرو و قطعات» بيشترين سهم را در افزايش شاخص توليد و رشتهفعاليتهاي «ساير کاني غيرفلزي»، «غذايي و آشاميدني بهجز قند و شکر» و «چوب و کاغذ» بيشترين سهم را در کاهش شاخص توليد داشتهاند. همچنين، رشتهفعاليتهاي «لاستيک و پلاستيک»، «خودرو و قطعات» و «محصولات فلزي بهجز ماشينآلات و تجهيزات» بيشترين سهم را در افزايش شاخص فروش و رشتهفعاليتهاي «کاشي و سراميک»، «چوب و کاغذ» و «تجهيزات برقي» بيشترين سهم را در کاهش شاخص فروش داشتهاند. طي اسفندماه سال ١٤٠٣ نسبت به ماه قبل، رشتهفعاليتهاي «فلزات پايه»، «سيمان» و «تجهيزات برقي» بيشترين سهم را در افزايش شاخص توليد و رشتهفعاليتهاي «دارو»، «کاشي و سراميک» و «خودرو و قطعات» بيشترين سهم را در کاهش شاخص توليد داشتهاند. همچنين بيشترين سهم در افزايش شاخص فروش متعلق به رشتهفعاليتهاي «ساير کاني غيرفلزي»، «خودرو و قطعات» و «سيمان» و بيشترين سهم در کاهش شاخص فروش متعلق به رشتهفعاليتهاي «تجهيزات برقي»، «دارو» و «کاشي و سراميک» بوده است. در ادامه وضعيت پنجبخش اصلي بررسي ميشود.
توليد و فروش صنايع شيميايي: در اسفندماه سال ١٤٠٣ شاخص توليد رشتهفعاليت شيميايي بهجز دارو، برمبناي شرکتهاي بورسي نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 1.3درصدي و نسبت به ماه قبل افزايش 1.6درصدي داشته است. همچنين شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 4.9درصدي و نسبت به ماه قبل افزايش 6.8درصدي داشته است.
توليد و فروش فلزات پايه: در اسفندماه سال ١٤٠٣، شاخص توليد رشتهفعاليت فلزات پايه برمبناي شرکتهاي بورسي، نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 1.6درصدي و نسبت به ماه قبل افزايش 14.8درصدي داشته است. همچنين شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 9.9درصدي و نسبت به ماه قبل افزايش 6.8درصدي داشته است.
صورت وضعيت غذايي و آشاميدني: در اسفندماه سال ١٤٠٣، شاخص توليد رشتهفعاليت غذايي و آشاميدني بهجز قند و شکر برمبناي شرکتهاي بورسي، نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 11.7درصدي و نسبت به ماه قبل افزايش 0.5درصدي داشته است. همچنين شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 8.6 درصدي و نسبت به ماه قبل افزايش 6.9درصدي داشته است.
توليد و فروش رشتهفعاليت دارو: در اسفندماه سال ١٤٠٣ شاخص توليد رشتهفعاليت دارو برمبناي شرکتهاي بورسي نسبت به ماه مشابه سال قبل افزايش 1.8درصدي و نسبت به ماه قبل کاهش 23.8درصدي داشته است. همچنين شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل افزايش 12.5درصدي و نسبت به ماه قبل کاهش 19.1درصدي داشته است. نسبت به ماه قبل شاخص توليد و فروش تمام زيربخشها کاهش يافته است. نسبت به ماه مشابه سال قبل شاخص توليد و فروش تمام زيربخشها به جز «ساير» افزايش يافته است.
معدنيها از لنز توليد و فروش: در اسفندماه سال ١٤٠٣، شاخص توليد شرکتهاي معدني بورسي نسبت به ماه مشابه سال قبل با کاهش 2.4درصدي و نسبت به ماه قبل با کاهش 12.9درصدي مواجه شده است. همچنين، شاخص فروش شرکتهاي معدني بورسي نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزايش 14.8درصدي و نسبت به ماه قبل با افزايش 19.1درصدي مواجه شده است.
شاخص قيمت: در اسفندماه سال ١٤٠٣ نرخ رشد ماهانه قيمت شرکتهاي صنعتي بورسي افزايش 4.1درصدي داشته، همچنين رشد نقطهبهنقطه با افزايش 2.6واحد درصدي نسبت به ماه قبل، به ٣٧درصد رسيده است. ميانگينسالانه شاخص قيمت نيز در اسفندماه سال ١٤٠٣ نسبت به ماه قبل 1.4واحددرصد افزايش يافته و ٢٧درصد افزايش را نشان ميدهد. لازم به ذکر است طبق آمار بانکمرکزي، در اسفندماه سال ١٤٠٣ رشد نقطه به نقطه شاخص قيمت توليدکننده کارگاههاي صنعتي افزايش ٣٧درصدي، رشد ماهانه افزايش 5.1درصدي و رشد سالانه افزايش 27.6درصدي داشته است که نشاندهنده همحرکتي بالاي اين شاخص با شاخص قيمت شرکتهاي صنعتي بورسي مرکز پژوهشهاست. بررسي شاخص قيمت شرکتهاي صنعتي بورسي نشان ميدهد، در اسفندماه سال ١٤٠٣، رشتهفعاليتهاي «لاستيک و پلاستيک» و «فلزات پايه» بالاترين نرخ رشد ماهانه و رشتهفعاليتهاي «سيمان» و «شيميايي بهجز دارو» بالاترين نرخ رشد نقطهبهنقطه را تجربه کردهاند.
