صنعت در منطقه قرمز
تاریخ انتشار : 1403/12/07
دنياي اقتصاد : سومين گزارش پياپي از وضعيت توليدات صنعتي کشور، تصويري رکودي ارائه ميکند. شواهد گزارش مرکز پژوهشهاي مجلس نشان ميدهد هم توليد و هم فروش صنايع در دي۱۴۰۳ نزولي است و ۱۱مورد از ۱۵رشته فعاليت مورد پايش، شرايط بسيار سختي را ميگذرانند.
بخش صنعت دو مشکل بسيار جدي دارد؛ مشکلاتي که رکود را مهمان اغلب رشتهفعاليتهاي صنعتي کرده است. هم توليد و هم فروش صنايع دچار چالش شده و حتي نزديک شدن به پايان سال و احتمال رشد تقاضا، زمينهساز رونق توليد و فروش نشده است. گزارش مرکز پژوهشهاي مجلس با تاييد اين وضعيت شوکهاي وارده به اقتصاد را عامل اصلي وقوع اين وضعيت ميداند. اين سومين شاهد پس از گزارش شاخص مديران خريد بخش صنعت و پايش بخش حقيقي اقتصاد است که از حضور بنگاههاي صنعتي در منطقه قرمز خبر ميدهد.
افزايش قيمت مواد اوليه، رشد نرخ ارز، تبعات ناترازي انرژي، کاهش نقدينگي و رکود سرمايهگذاري در کنار کاهش قدرت خريد مردم و افت تقاضاي موثر از جمله دلايل اصلي هستند که رکود بخش صنعت در اولين ماه زمستان را تشديد کردهاند. بررسي دقيقتر فعاليتهاي صنعتي بورسي نشان ميدهد، رشد شاخص توليد در سهمقياس ماهانه، ۱۰ماهه و سالانه سقوط کرده و وضعيتي منفي دارد. در مورد شاخص فروش نيز به غير از رشد يکدرصدي ۱۰ماهه، رشد نسبت به ماه قبل و نسبت به ماه مشابه سال قبل در محدوده قرمز است. از بين ۱۵رشتهفعاليت صنعتي بورسي، شاخص توليد و فروش ۱۱رشتهفعاليت کاهشي بوده و بنگاهها با کاهش حاشيه سود مواجه بودند؛ وضعيتي که کاهش انگيزه سرمايهگذاري و تشديد بيشتر رکود صنعتي را به دنبال خواهد داشت.
کاهش فروش توليدات صنعتي در بازارهاي داخلي در حالي است که محدوديتهاي تجارت خارجي، فروش در بازارهاي صادراتي را نيز کاهش داده است. گزارش مرکز پژوهشهاي مجلس از شاخص توليد و فروش شرکتهاي صنعتي بورسي بيانگر اين است که طي سهماه منتهي به ديماه سال ۱۴۰۳، رشد ميانگين متحرک سهماهه شاخص توليد کاهش ۰.۵درصدي و شاخص فروش آن افزايش ۳.۷درصدي داشته است. در اين ماه شاخص توليد بخش صنعت مبتني بر شرکتهاي صنعتي بورسي نسبت به ماه مشابه سال قبل با کاهش ۷.۶درصدي و نسبت به ماه قبل با کاهش ۵.۴درصدي مواجه شده است.
شاخص فروش بخش صنعت مبتني بر شرکتهاي صنعتي بورسي نسبت به ماه مشابه سال قبل با کاهش ۱.۴درصدي و نسبت به ماه قبل با کاهش ۳.۹درصدي مواجه شده است. قيمت توليدات شرکتهاي صنعتي بورسي اما در ديماه روندي افزايشي را ثبت کرده است. در اين ماه نرخ رشد ماهانه قيمت شرکتهاي صنعتي بورسي افزايش ۶.۴درصدي داشته، همچنين رشد نقطهبهنقطه با افزايش ۵.۸واحد درصدي نسبت به ماه قبل، به ۳۰.۸درصد رسيده است.
توليد و فروش به تفکيک رشتهفعاليتها
در ديماه سال ۱۴۰۳ نسبت به ماه مشابه سال قبل، از بين ١٥رشتهفعاليت صنعتي بورسي، ٤رشتهفعاليت افزايش در شاخص توليد و ١١رشتهفعاليت کاهش در شاخص توليد را ثبت کردهاند. رشتهفعاليتهاي «تجهيزات برقي»، «لاستيک و پلاستيک» و «کک و پالايش» بيشترين افزايش در شاخص توليد و رشتهفعاليتهاي «چوب و کاغذ»، «محصولات فلزي بهجز ماشينآلات و تجهيزات» و «فلزات پايه» بيشترين کاهش را در شاخص توليد داشتهاند. همچنين در اين ماه نسبت به ماه مشابه سال قبل، از بين ١٥رشتهفعاليت صنعتي بورسي، ٤رشتهفعاليت افزايش در شاخص فروش و ١١رشته فعاليت کاهش در شاخص فروش را تجربه کردهاند. رشته فعاليتهاي «تجهيزات برقي»، «لاستيک و پلاستيک» و «کاشي و سراميک» بيشترين افزايش در شاخص فروش و رشتهفعاليتهاي «خودرو و قطعات»، «چوب و کاغذ» و «ساير کاني غيرفلزي» بيشترين کاهش را در شاخص فروش تجربه کردهاند.
طي ديماه سال ١٤٠٣ نسبت به ماه مشابه سال قبل رشتهفعاليتهاي «تجهيزات برقي»، «لاستيک و پلاستيک» و «کک و پالايش» بيشترين سهم را در افزايش شاخص توليد و رشته فعاليتهاي «محصولات فلزي به جز ماشينآلات و تجهيزات»، «ساير کانيهاي غيرفلزي» و «کاشي و سراميک» بيشترين سهم را در کاهش شاخص توليد داشتهاند. همچنين، رشتهفعاليتهاي «تجهيزات برقي»، «لاستيک و پلاستيک» و «کاشي و سراميک» بيشترين سهم را در افزايش شاخص فروش و رشتهفعاليتهاي «خودرو و قطعات»، «ساير کاني غيرفلزي» و «چوب و کاغذ» بيشترين سهم را در کاهش شاخص فروش داشتهاند.
طي ديماه سال ١٤٠٣ نسبت به ماه قبل، رشتهفعاليتهاي «خودرو و قطعات»، «کک و پالايش» و «دارو» افزايش در شاخص توليد و رشتهفعاليتهاي «ساير کاني غيرفلزي»، «فلزات پايه» و «کاشي و سراميک» بيشترين سهم در کاهش شاخص توليد را داشتهاند. همچنين بيشترين سهم در افزايش شاخص فروش متعلق به رشتهفعاليتهاي «تجهيزات برقي»، «محصولات فلزي بهجز ماشينآلات و تجهيزات» و «کک و پالايش» و بيشترين سهم در کاهش شاخص فروش متعلق به رشتهفعاليتهاي «کاشي و سراميک»، «فلزات پايه» و «ساير کاني غيرفلزي» بوده است.
شيميايي بهجز دارو
در ديماه سال ١٤٠٣ شاخص توليد رشتهفعاليت شيميايي بهجز دارو، برمبناي شرکتهاي بورسي نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش ٨درصدي و نسبت به ماه قبل افزايش يکدرصدي داشته است. همچنين شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش ۱.۹درصدي و نسبت به ماه قبل کاهش ۵.۶درصدي داشته است. نسبت به ماه قبل افزايش شاخص توليد زيربخشهاي «خوراک پالايشگاهها»، «پلاستيک و لاستيک مصنوعي» و «ساير» منجر به افزايش اندک شاخص توليد و کاهش شاخص فروش زيربخشهاي اصلي منجر به کاهش شاخص فروش شده است. درمقابل، نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش شاخص توليد زيربخشهاي «کودها و ترکيبات نيتروژن»، «پلاستيک و لاستيک مصنوعي» و «خوراک پالايشگاهها» منجر به کاهش شاخص توليد و کاهش شاخص فروش زيربخشهاي اصلي منجر به کاهش شاخص فروش شده است.
فلزات پايه
در ديماه سال ١٤٠٣، شاخص توليد رشتهفعاليت فلزات پايه برمبناي شرکتهاي بورسي، نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش ۱۳.۲درصدي و نسبت به ماه قبل کاهش ۱۳.۹درصدي داشته است. همچنين شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش ۳.۲درصدي و نسبت به ماه قبل کاهش ۹.۱درصدي داشته است. نسبت به ماه قبل شاخص توليد زيربخشهاي اصلي بهجز «پروفيل» و «ورق» و شاخص فروش زيربخشهاي اصلي بهجز «ورق» کاهش يافته است. همچنين نسبت به ماه مشابه سال قبل، کاهش شاخص توليد زيربخشهاي «شمش» و «ساير» و کاهش شاخص فروش زيربخشهاي «پروفيل» و «شمش» منجر به کاهش شاخص توليد و فروش شده است.
غذايي و آشاميدني بهجز قند و شکر
در ديماه سال ١٤٠٣، شاخص توليد رشتهفعاليت غذايي و آشاميدني بهجز قند و شکر برمبناي شرکتهاي بورسي، نسبت به ماه مشابه سال قبل افزايش ۰.۴درصدي و نسبت به ماه قبل کاهش ۲.۵درصدي داشته است. همچنين شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش ۱.۵درصدي و نسبت به ماه قبل کاهش ۵.۹درصدي داشته است.
همچنين نسبت به ماه قبل تنها شاخص توليد و فروش زيربخش «لبنيات» افزايش يافته است. از طرفي نسبت به ماه مشابه سال قبل افزايش شاخص توليد زيربخشهاي «لبنيات» و «کيک و بيسکويت» به افزايش شاخص توليد و کاهش شاخص فروش زيربخشهاي «روغنيها»، «کيک و بيسکويت» و «ساير» به کاهش شاخص فروش منجر شده است.
رشتهفعاليت دارو
در ديماه سال ١٤٠٣ شاخص توليد رشتهفعاليت دارو بر مبناي شرکتهاي بورسي نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش ۹.۴درصدي و نسبت به ماه قبل افزايش ۲.۵درصدي داشته است. همچنين شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش ۳.۷درصدي و نسبت به ماه قبل افزايش ۱.۱درصدي داشته است. نسبت به ماه قبل شاخص توليد و فروش زيربخشهاي اصلي افزايش يافته است. نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش شاخص توليد زيربخشهاي «قرص و کپسول»، «شربت و سوسپانسيون» و «ساير» و کاهش شاخص فروش زيربخشهاي «فرآوردههاي تزريقي» و «ساير» به کاهش شاخص توليد و فروش منجر شده است.
شاخص قيمت فعاليتهاي صنعتي بورسي
در ديماه سال ١٤٠٣ نرخ رشد ماهانه قيمت شرکتهاي صنعتي بورسي افزايش ۶.۴درصدي داشته، همچنين رشد نقطهبهنقطه با افزايش ۵.۸واحد درصدي نسبت به ماه قبل، به ۳۰.۸درصد رسيده است. ميانگين سالانه شاخص قيمت نيز در ديماه سال ١٤٠٣ نسبت به ماه قبل با افزايش ۰.۵واحد درصدي ميزان ۲۴.۶درصد افزايش را نشان ميدهد. بررسي شاخص قيمت شرکتهاي صنعتي بورسي نشان ميدهد، در ديماه سال ١٤٠٣، رشتهفعاليتهاي «چوب و کاغذ» و «شيميايي بهجز دارو» بالاترين نرخ رشد ماهانه و رشتهفعاليتهاي «شيميايي بهجز دارو » و «سيمان» بالاترين نرخ رشد نقطهبهنقطه را تجربه کردهاند.
شاخص توليد و فروش شرکتهاي معدني بورسي
در ديماه سال ١٤٠٣، شاخص توليد شرکتهاي معدني بورسي نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزايش ۱.۵درصدي و نسبت به ماه قبل با افزايش ۸.۶درصدي مواجه شده و همچنين، شاخص فروش شرکتهاي معدني بورسي نسبت به ماه مشابه سال قبل با کاهش ۲۴.۶درصدي و نسبت به ماه قبل با افزايش ۷.۴درصدي مواجه شده است. نسبت به ماه قبل افزايش شاخص توليد و فروش زيربخش «کنسانتره» و افزايش شاخص فروش زيربخش «ساير» به افزايش شاخص توليد و فروش منجر شده است. نسبت به ماه مشابه سال قبل شاخص فروش تمام زيربخشها کاهش يافته و شاخص توليد تحتتاثير افزايش شاخص توليد زيربخش «گندله» رشد مثبتي را تجربه کرده است. تحليل رشد بخش صنعت از جنبههاي مختلف، عاملي کليدي در تحليلهاي خرد و کلان اقتصادي و يکي از ارکان تصميمگيري در حوزه اقتصاد است. شاخص توليد بخش صنعت به دليل تاثير نوسانات سطح فعاليت صنعت بر بخشهاي ديگر اقتصاد به عنوان يک شاخص مهم اقتصادي «کوتاهمدت» مورد استفاده قرار ميگيرد.
