خروج صنايع از دام بيبرقي؟
تاریخ انتشار : 1403/09/12
دنياي اقتصاد : بر اساس محاسبات مرکز پژوهشهاي مجلس، رشد اقتصادي کشور در مهرماه سال جاري نسبت به ماه مشابه در سال گذشته ۳.۱درصد و رشد اقتصادي بدون نفت نيز ۳درصد بوده است. در نخستين ماه پاييز سال جاري، ارزش افزوده بخش کشاورزي رشد ۱.۵درصدي، بخش نفت خام و گاز طبيعي رشد ۳.۷درصدي، گروه صنايع و معادن رشد ۳.۸درصدي و در نهايت گروه خدمات رشد ۳.۱درصدي را تجربه کرده است. با ورود به فصل پاييز و کاهش قطعيهاي برق، در ماه مهر گروه صنعت و معدن پس از دو ماه رشد منفي، رشد مثبت را تجربه کرده است. کارشناسان معتقدند آغاز مجدد قطعي برق در پاييز سال جاري ميتواند رشد اين گروه را مجددا به بازه منفي بازگرداند. در نهايت ميتوان گفت کاهش نرخ رشد فصلي از ۳.۲درصد در بهار به ۲.۲درصد در تابستان و ثبات نسبي اين نرخ در مهرماه نشان ميدهد که اثرات مثبت افزايش توليد نفت و گاز بر رشد اقتصادي در حال کاهش است.
اهميت پايش رشد اقتصادي
بررسي آمارهاي رشد اقتصادي براي سياستگذاران، سرمايهگذاران و جامعه اهميت بسزايي دارد، زيرا بهعنوان يک شاخص کليدي، تصوير واضحي از وضعيت اقتصادي کشور ارائه ميدهد. اين آمارها روندهاي توليد، مصرف و سرمايهگذاري را آشکار ميسازند و به دولتها امکان ميدهند سياستهاي مناسب مالي و پولي را طراحي کنند. دادههاي رشد اقتصادي ابزاري استراتژيک هستند که دولتها با استفاده از آنها ميتوانند تصميمگيريهايي هوشمندانه در زمينه تخصيص منابع و سرمايهگذاري انجام دهند. اين اطلاعات نشان ميدهند کدام بخشها در حال رشد هستند و کدام بخشها دچار رکود شدهاند.
علاوه بر اين، رشد اقتصادي به صورت مستقيم بر سطح رفاه، اشتغال و درآمد تاثير ميگذارد. با تحليل اين آمارها ميتوان چالشهاي بالقوه مانند کاهش رشد در بخشهاي کليدي يا نابرابري در توزيع منابع را شناسايي و براي آنها برنامهريزي کرد. درنهايت ميتوان گفت بررسي اين آمارها، نهتنها براي مديريت بحرانهاي اقتصادي ضروري است، بلکه براي دستيابي به توسعه پايدار و بلندمدت نيز حياتي است. رشد پايدار اقتصادي به بهبود کيفيت زندگي و کاهش آسيبپذيري کشور در برابر شوکهاي داخلي و خارجي منجر ميشود.
تصوير رشد پاييزي
بر اساس محاسبات مرکزي پژوهشهاي مجلس، رشد اقتصادي در مهرماه سال جاري نسبت به ماه مشابه در سال گذشته معادل 3.1 و رشد بدون نفت معادل 3درصد بوده است. رشد اقتصادي در مهرماه نسبت به شهريورماه سال جاري 0.5واحد درصد افزايش يافته است. با توجه به رشد اقتصادي مهرماه سال گذشته نسبت به شهريور 1402، احتمالا عواملي وجود دارد که موجب تحريک رشد اقتصادي در مهرماه ميشود. رشد اقتصادي کشور در بهار سال جاري معادل 3.2 و در تابستان معادل 2.8درصد بوده است. با توجه به رشد 3.1درصد مهرماه ميتوان گفت رشد اقتصادي ايران با طي کردن يک روند کاهشي، تا حدودي به ثبات رسيده است.
تاثير قطعي برق بر رشد صنعت
در ماههاي گذشته، بهخصوص در تابستان سال جاري، قطعيهاي مکرر برق به يکي از معضلات اصلي صنايع تبديل شده بود. اين مساله توليد صنايع را به صورت چشمگيري تحتتاثير قرار داد و رشد گروه صنايع به صورت چشمگيري کاهش يافت. رشد گروه صنايع و معادن در مردادماه سال جاري منفي 0.4درصد و و در ماه شهريور منفي 0.3درصد بوده است. با ورود به فصل پاييز و کاهش قطعيهاي برق رشد صنايع نسبت به ماهها گذشته افزايش يافت. در مهرماه سال جاري رشد گروه صنايع معادل 3.8درصد بود و اين گروه پرچمدار رشد اقتصادي مهرماه بود. بااينحال با آغاز موج جديد قطعيهاي برق در پاييز سال جاري، احتمال آن وجود دارد که رشد اين گروه در دو ماه ديگر پاييز کاهش يابد.
کاهش رشد نفتي
رشد گروه نفت و گاز طبيعي در بهار سال 1402 معادل 16.5درصد بوده که در فصل بعدي، يعني تابستان همان سال، به 17.8درصد رسيد. در تابستان سال جاري نيز رشد گروه نفت و گاز طبيعي دورقمي و معادل 10.3درصد بوده است. اين در حالي است که رشد اين گروه در مهرماه سال جاري به 3.7درصد رسيده است. نگاهي به گزارش مرکز پژوهشها نشان ميدهد که رشد اقتصادي بدون نفت در مهرماه ۱۴۰۳ معادل ۳درصد بوده که بسيار نزديک به رشد کلي اقتصادي (3.1درصد) است. اين نزديکي نشاندهنده کاهش نسبي وابستگي به نفت در رشد اقتصادي کشور است، اما به معناي قطع کامل اين وابستگي نيست.
در واقع بخش نفت و گاز همچنان يکي از محرکهاي اصلي اقتصاد است. اگرچه اين رشد نسبت به ماههاي گذشته کندتر شده، سهم نفت و گاز در توليد ناخالص داخلي هنوز قابلتوجه است. بنابراين ميتوان گفت وابستگي اقتصاد به نفت نسبت به گذشته کمي کاهش يافته است، اما اين روند هنوز به سطحي نرسيده که اقتصاد ايران را از آسيبپذيري ناشي از نوسانات نفتي محافظت کند. براي کاهش بيشتر اين وابستگي، تنوعبخشي به منابع درآمدي و تقويت ساير بخشها ضروري است.
رشد کشاورزي و خدمات
بر اساس اعلام بانک مرکزي، گروه خدمات در فصل بهار سال ۱۴۰۳ رشد 1.9درصدي را تجربه کرده است. در مهر سال ۱۴۰۳، ارزش افزوده اين گروه نسبت به ماه مشابه سال قبل 3.1درصد رشد داشته است. بررسيها نشان ميدهد رشد بخش کشاورزي در مهرماه سال جاري به 1.5درصد رسيده که نسبت به شهريورماه کاهش يافته است. برآوردهاي انجامشده بيانگير آن است که در مهرماه توليد محصولات باغي، زراعي و دامي نسبت به ماه مشابه سال قبل به ترتيب 1.2، 0.5 و 1.5درصد افزايش يافته است. همچنين ميتوان گفت ميزان بارش در مهرماه سال جاري کاهش 2.7ميليمتري داشته که بر رشد گروه کشاورزي موثر بوده است. يکي ديگر از دلايل کاهش رشد گروه کشاورزي تغيير فصل است. با ورود به فصل پاييز رشد اين گروه کاهش يافته و احتمالا در ماههاي آتي نيز رشد اين روند کاهشي خود را حفظ کند.
در نهايت ميتوان گفت در مهرماه سال جاري رشد گروه خدمات نسبت به مدت مشابه در سال گذشته 3.1درصد بوده است. در مهرماه بخشهاي حملونقل و انبارداري، عمدهفروشي و خردهفروشي و املاک و مستغلات رشد مثبتي نسبت به مهرماه سال گذشته داشتهاند. رشد گروه خدمات در مقايسه با شهريورماه سال جاري افزايشي بوده است.
