بحران مالي در کمين اقتصاد جهاني
تاریخ انتشار : 1404/12/23
تهران - ايرنا- تحليلگر اقتصادي، با اشاره به افزايش قيمت نفت در پي تنشهاي منطقهاي ميگويد، واکنش اقتصادهاي جهان بيش از هر زمان ديگري شبيه شوک نفتي دهه ۷۰ ميلادي شده است و اگر قيمت نفت براي مدتي در سطوح بالا باقي بماند، نهتنها تورم و رکود در اقتصاد جهاني تشديد ميشود، بلکه احتمال شکلگيري بحراني متفاوت از بحران مالي سال ۲۰۰۸ نيز وجود خواهد داشت.
مجيد شاکري، تحليلگر اقتصادي در گفتوگو با خبرنگار اقتصادي ايرنا، با اشاره به افزايش قيمت نفت و تبعات آن بر تورم و رکود در اقتصاد جهاني پاسخ داد: فارغ از اينکه در اظهارات مقامات سياسي چه چيزي در حال رخ دادن است، روي زمين واکنشهايي که شرايط مختلف نشان ميدهند خيلي شبيه واکنشها به شوک بزرگ نفتي در دهه ۱۹۷۰ ميلادي است.
وي توضيح داد: امروز شاهديم بنگلادش براي صرفهجويي در انرژي دانشگاهها را کلاً تعطيل کردهاست. در انگلستان تقاضا شده تا جاي ممکن کمتر از ماشين استفاده شود و در آلمان اعلام شده که هيچيک از گزينههاي کاهش مصرف انرژي کنار گذاشته نخواهد شد.
شاکري افزود: اين اقدامات يعني با اينکه بازار همچنان نگاهش به اظهارات مقامات سياسي است و مثلاً با اعلام اوليه ترامپ مبني بر اينکه جنگ تا حد خوبي تکميل شده، قيمت ميريزد، اما بلافاصله بعد از اينکه بازار با واقعيت مواجه ميشود دوباره قيمت برميگردد.
او ادامه داد: در بخش واقعي اقتصاد، نه به صورت گسترده اما کشورهاي مختلف دارند سعي ميکنند خودشان را براي اين شرايط اضطراري آماده کنند. اين شرايط اضطراري چند وجه دارد. مسئله اول اينجاست که همه ميدانند اين قيمتهاي فعلي در شرايطي است که يک ماندهاي از نفت در داخل زنجيره لجستيکي، انبارهاي پالايشگاهي و مانند آن وجود دارد.
شاکري افزود: عملاً نفتي که ژاپن، کره جنوبي و تايوان اکنون به عنوان کشورهايي در شرق دور که تا ۹۰ درصد به نفت خليج فارس وابسته هستند دارند مصرف ميکنند، در واقع نفتي است که سه هفته پيش از جنگ خريداري شده است.
اين کارشناس اقتصادي در ادامه گفت: همه ميدانند لحظهاي که اين ذخيره تمام شود و ما از آن نقطه صفر مانده عبور کنيم، ديگر شرايط مثل قبل نخواهد بود.
بحران کودهاي شيميايي براي مزارع جهان
وي اضافه کرد: نکته بعدي اينجاست که تنها مسئلهاي که الان ايجاد نگراني ميکند مسئله نفت نيست. مسئله کودهاي شيميايي هم مطرح است. عبور آنها از تنگه هرمز يک موضوع تقريباً غيرقابل جبران است، از اين بابت که الان فصل کشت در نيمکره شمالي است و در اين لحظه نياز به کود وجود دارد و نميشود بيش از اين صبر کرد.
شاکري تصريح کرد: موضوع فقط قيمت نيست؛ ممکن است اساساً دسترسي به آن وجود نداشته باشد. حتي قبل از اين بحران هم قيمت کود روندي فزاينده داشت، ولي اين چشمانداز وجود داشت که احتمالاً کاهش پيدا کند. هيچ ذخيره جدي هم در طول زنجيره وجود ندارد. اگر در يک ماه آينده اختلال ايجاد شود، براي يک سال در واقع سبد غذاي جهان را تحت تأثير قرار ميدهد. که اين موارد را کشورهاي مختلف ميدانند.
تلاطم بيشتر در انتظار بازارهاي مالي
شاکري در ادامه بيان کرد: سؤال ميليون دلاري اين است که آثار چنين وضعيتي چه زماني خود را در سياست پولي نشان ميدهد. بازارهاي مالي دنيا، بهخصوص بازار نيويورک که دوره نسبتاً مثبتي را با همه فراز و فرودها در سال گذشته به پايان رسانده، خبر کاهش نرخ بهره در سال ۲۰۲۶ را در قيمتهاي خود منعکس کرده است.
وي تصريح کرد: اگر شرايط به سمتي برود که بانکهاي مرکزي جهان قانع شوند تورمي که با آن مواجه هستند يک تورم گذرا نيست و ناچارند در حوزه سياست پولي واکنش نشان دهند، آن وقت ديگر اين روايت که سال آينده شاهد کاهش نرخ بهره بانکهاي بزرگ جهان خواهيم بود ادامه پيدا نخواهد کرد.آن لحظهاي که بازارهاي مالي شروع به ريزش کنند، ممکن است با شکل متفاوتي از بحران مالي نسبت به سال ۲۰۰۸ مواجه شويم.
اگر قيمت نفت بالاي ۸۵ دلار بماند، با بحران مالي در جهان روبرو مي شويم
اين تحليلگر اقتصادي اين نکته را مطرح کرد که براي رسيدن به چنين فضايي لزوماً لازم نيست قيمت نفت به ۱۱۰ يا ۱۳۰ دلار برسد؛ بلکه کافي است براي يک دوره قابل توجه قيمت نفت بالا باقي بماند. يعني حدود ۸۵ دلار به بالا باشد.
شاکري افزود: به نظر ميرسد رفتوآمد قيمتها در همين محدوده در حال رخ دادن است و روزبهروز بازار احتمال اين موضوع را نسبت به قبل بيشتر ميبيند.
وي يادآور شد: واقعيت اين است که قيمتهاي حدود ۷۲ تا ۷۳ دلار، يعني يکي دو روز بعد از آغاز وقايع در تنگه هرمز، علت اينکه نفت جهش پيدا نميکرد اين تصور بود که ايران خيلي زود وارد فاز تسليم خواهد شد. اما وقتي مشخص شد چنين چيزي نيست و قدرت پاسخ ايران باقي مانده و ايران نيز توان ايجاد توازن در پاسخ را دارد و ميتواند عملاً کشتيها را به فکر بيندازد که آيا الان زمان مناسبي براي عبور از تنگه هست يا نه به طوري که روزبهروز اين روايت که موضوع طولاني خواهد شد تقويت شد.
آزادسازي ذخاير استراتژيک نفت، محدوديت هاي خود را دارد
شاکري گفت: ابزارهاي طرف مقابل هم مشخص است و اين يک بازي دوطرفه است. يکي از اين ابزارها آزادسازي ذخاير استراتژيک نفت است که درباره آن تصميم گيري شد.
وي در عين حال گفت: البته اين ابزار هم محدوديتهاي خودش را دارد. کل اين ذخاير بسته به تعريف و جزئيات ـ شايد براي ۲۰ تا ۳۰ روز مصرف جهاني پاسخگو باشد و بتواند حذف حدود ۱۲ تا ۲۰ ميليون بشکه نفت در روز را جبران کند.
وي در پايان خاطرنشان کرد: با توجه به اين موضوع، همه منتظرند و ساعت در حال تيکتيک کردن است. دو اتفاق در مقابل هم قرار دارد. اينکه کداميک زودتر رخ ميدهد؛ آيا نفت موجود در زنجيره پالايش تمام مي شود يا عبور و مرور از تنگه هرمز به وضعيت عادي بازميگردد. فعلاً پاسخ قاطعي براي اين سؤال وجود ندارد، اما روزبهروز بازار بيشتر باور ميکند که به اين زوديها تنگه هرمز به حالت عبور روان برنخواهد گشت.
